Als je technisch perfecte natuurfoto's hebt die jou of anderen niets zeggen, dan mis je geen vaardigheid of uitrusting, maar het vertellen van verhalen. Een goede foto heeft meer dan scherpe randen en nauwkeurige kleuren. Het heeft zelfs meer dan een interessant onderwerp en een uitgebalanceerde compositie. Goede natuurfotografie heeft iets te zeggen, brengt een emotie over en nodigt de kijker uit om zich op een dieper niveau met het onderwerp te verbinden. Het bevat ook iets van jou, misschien je liefde voor dieren, een beetje nostalgie, empathie of de moed om kwetsbaar te zijn. In mijn ervaring is licht de perfecte bondgenoot in dit streven. Lees dus verder en ontdek wat mijn jaren als natuurfotograaf mij hebben geleerd over het vertellen van verhalen en hoe ik licht gebruik om betekenisvolle natuurfoto's te maken.
Ga verder met de documenteringsmentaliteit
De gebruikelijke benadering van natuurfotografie is ‘vang de foto’. Het hoofddoel van de fotograaf is het zoeken naar actie en het maken van prachtige foto’s van dieren die betrokken zijn bij iets interessants (bijvoorbeeld vechten, jagen, vrijen, enz.). Natuurlijk zijn deze actiefoto's sporadisch en afhankelijk van een groot aantal factoren, dus ik noem ze 'lucky shots'. De gebeurtenis moet plaatsvinden waar je bent, op het juiste moment en in de juiste setting. Niets hoeft uw zicht te belemmeren. Zoals je ziet, ligt geluk om elke hoek. Begrijp me niet verkeerd, je hebt nog steeds geweldige vaardigheden nodig en als je voorbereid bent, kun je veel van deze vaardigheden vastleggen, behalve alleen maar geluk hebben.
In het zeer waarschijnlijke geval dat de actiefoto niet plaatsvindt, schrijft de ‘catch the shot’-benadering voor dat er in ieder geval een portretfoto wordt gemaakt. Zonder erover na te denken besluit de natuurfotograaf een foto te maken, welke foto dan ook, om een dag werken te rechtvaardigen. Ze nemen dus genoegen met elk technisch goed beeld dat getuigt van het feit dat ze daar waren en een dier zagen. Voor de duidelijkheid:de camera voelt jouw frustratie, en de kijker ook.
Door deze manier van documenteren gaan je natuurfoto's meer over jou dan over wilde dieren. Je portfolio is een lange lijst met foto's die je hebt gemaakt omdat je daar was, of omdat je geen foto's van edelherten in je portfolio had, of beren fotograferen op je bucketlist had staan, enzovoort. Uiteindelijk heb je veel verbluffende beelden die saai, levenloos en plat zijn. Daarom is mijn advies aan iedereen die een verhaal wil vertellen in de natuurfotografie:om van gedachten te veranderen en bewuster en opener te zijn voor alles wat op hun pad komt. Geloof me, de natuur zorgt ervoor dat je bereid bent te ontvangen.
Wat het verhaal in natuurfotografie eigenlijk betekent
Toen ik met fotografie begon, vond ik het heel moeilijk om deze vraag te ontcijferen:wat betekent het vertellen van een verhaal in natuurfotografie eigenlijk? Als het niet het onderwerp of de acties ervan zijn, wat blijft er dan nog over?
Wat ik ontdekte is dat verhaal gelijk staat aan emotie. Wil een foto een verhaal vertellen, dan moet hij bij de kijker een nadrukkelijke reactie oproepen, zijn spiegelneuronen activeren, waardoor hij of zij kan ervaren wat het onderwerp voelde toen de foto werd gemaakt.
Om dit bij natuurfotografie toe te passen, moet je wachten tot het dier een gebaar maakt waar mensen zich in kunnen herkennen. Dit betekent dat je je moet concentreren op de houding en ervaring van het dier in plaats van op jouw gedachten, wensen en camera-instellingen. Natuurlijk zijn gebaren afhankelijk van de soort, en elke fotograaf kan zijn eigen interpretaties hebben, maar ik vond dat de volgende gebaren vrij eenvoudig waren om mij de emotie te bezorgen die ik wil vastleggen in mijn natuurfoto's.
Voorbeelden van gebaren van dieren in het wild die emoties teweegbrengen
Bewegingen van het hoofd zijn het meest veelzeggend. Mensen interpreteren het buigen van het hoofd bijvoorbeeld meestal als verdriet of schaamte en omhoogkijken als hoop, verwachting of genieten van het moment. Hoewel dieren geen schaamte of hoop voelen zoals wij, zijn ze in staat tot een breed scala aan emoties die zich ook in lichaamstaal vertalen. Ze kunnen genieten van de warmte van de middagzon en hun gezicht in de zon strekken, anticiperen op een smakelijke maaltijd of ervan genieten met gesloten ogen, nieuwsgierig zijn, enzovoort. Ze voelen ook woede, angst en verdriet, en hebben de neiging kleiner of groter te worden op basis van deze gespannen gevoelens.
Veel gebaren van dieren in het wild die emoties teweegbrengen, vinden plaats tijdens interacties. Je kunt bijvoorbeeld duidelijk liefde en tederheid zien tussen een moeder en haar baby's, zorg en bescherming tussen leden van dezelfde familie, het thuishoren tussen de leden van een roedel, en agressie tussen rivalen. Dit vertaalt zich in zeehonden die met hun broers en zussen over de neus wrijven, herten die rug aan rug eten om elkaar te beschermen, vossen die met hun welpen spelen, en nog veel meer verhalen die op je wachten om ze te vangen.
Neem bijvoorbeeld deze afbeelding. Voor mij betekent het zien van twee herten met de ruggen tegen elkaar:‘Ik heb je, ik ben hier voor je’, en dat is een ontroerend gevoel om te hebben en te delen.
Hoe je licht kunt gebruiken om het vertellen van verhalen in natuurfotografie te benadrukken
Stel je een verdrietig of romantisch moment voor waarin de acteurs volledig worden verlicht door studioverlichting. De emotie gaat verloren. Wat je nodig hebt om gevoelens over te brengen is een zacht licht met veel schaduwen en highlights die op natuurlijke wijze spanning en drama creëren en de emotie van het moment intensiveren. Voor natuurfotografie betekent dit dat je de fotosessie plant op basis van de lichtkenmerken (bijvoorbeeld het tijdstip van de dag, de richting van de zon, de intensiteit van de zon, het weer, enz.).
Qua lichtrichting gebruik ik meestal tegenlicht, het soort zachte tegenlicht dat je in films ziet. Het creëert een betoverend randlicht en benadrukt het onderwerp en het verhaal. Zijbelichting werkt ook omdat het een driedimensionaal effect creëert dat diepte aan uw foto's toevoegt en het onderwerp laat opvallen. Ik ben geen grote fan van verlichting aan de voorkant, omdat deze schaduwen kan wegblazen en een nogal vlak uiterlijk kan creëren, dus als ik me kan bewegen om dit te vermijden, doe ik het.
Zoals je waarschijnlijk op mijn foto's hebt gemerkt, geef ik de voorkeur aan het warme licht van de gouden uren, dat geweldige herfstlicht dat zacht en glamoureus is, of licht bewolkte dagen.
Maar hoe goed het licht ook is, ik wacht liever op het gebaar van een dier en combineer dit met tegenlicht of zijlicht voor een meer filmisch effect. Het één zonder het ander werkt misschien, maar samen zijn ze een duidelijke hit. Laten we een voorbeeld nemen en twee natuurfoto’s vergelijken voor een beter begrip.
Casestudy:Het konijn versus het hert
Aan de ene kant hebben we de foto van een bruine haas. Het is een prachtige opname, met zacht tegenlicht dat een magische lichtrand creëert en de snorharen verlicht, maar het vertelt geen verhaal. De reden hiervoor is het ontbreken van een gebaar om de kijker op een dieper niveau te verbinden. Het konijn zit daar gewoon. Esthetisch gezien is het een goede portretfoto. Het is echter geen betekenisvol, gedenkwaardig beeld waar je je vrienden over zou vertellen.
Aan de andere kant hebben we de foto van een damhert. Net als de foto van de haas heeft deze ook tegenlicht. Door het licht oogt het beeld warm en gezellig. Maar het is de houding van het hert die de opname indrukwekkend en gedenkwaardig maakt. Hij heeft zijn hoofd omhoog gekanteld, geniet van de zon en brengt een sterk gevoel van plezier en goed leven over. Dit beeld omvat zowel een gebaar dat een nadrukkelijke respons creëert, als het soort verlichting dat het verhaal versterkt en sfeer schept. Van de twee afbeeldingen is dit degene die je je zult herinneren en waarover je zult praten.
Geduld
Het is ook vermeldenswaard dat ik geen uren hoefde te wachten om deze suggestieve hertenfoto te maken. Ik hoefde niet het geluk te hebben om een actiefoto tegen te komen, zoals een gevecht of een roofdieraanval. Eigenlijk vechten damherten niet zo veel en hebben ze ook niet veel roofdieren, dus als ik van plan was geweest een actie-natuurfoto te maken, had ik dagen kunnen wachten en heb ik je nog steeds niets te laten zien. Het enige wat ik deed was een hert spotten dat alleen was, het langzaam en aandachtig benaderen en wachten tot het iets van zijn ervaring zou onthullen. Het duurde ongeveer 5-10 minuten.
Je moet tijd doorbrengen met het dier, zijn omgeving en levensstijl respecteren en het zichzelf laten zijn. Natuurfotografie vereist geduld. Je kunt fotograferen wat er op je pad komt en verder gaan met algemene foto's zoals die van het konijn. Of neem de tijd, voel het moment een beetje, accepteer dankbaar de stemming waarin het dier zich bevindt, en leg het hele verhaal en de ervaring van die ontmoeting vast.
Laatste gedachten
Samenvattend kun je het verhaal van natuurfotografie versterken door gebruik te maken van licht. Maar je hebt om te beginnen geen verhaal als je niet wacht op een gebaar van je onderwerp dat je menselijke publiek aanspreekt. Als je foto's geen emotie oproepen die ervoor zorgt dat de kijker zich met het onderwerp verbindt, zullen ze daar niet in slagen, ongeacht hoe technisch goed ze zijn of hoe je de scène ook inkadert. De eerste stap is dus het zoeken naar en wachten op dat gebaar en vervolgens vertrouwen op achtergrondverlichting of zijverlichting om het verhaal te versterken en je te helpen de boodschap over te brengen.
Peter Dam
Peter Dam is een professionele natuurfotograaf met ruim 10 jaar ervaring binnen natuurfotografie, bedrijfsfotografie en videografie. Op zijn website en op zijn YouTube-kanaal deelt hij een breed scala aan tips en verhalen over natuurfotografie.